Parite Nedir? EUR/USD, USD/JPY Nasıl Yorumlanır?

Döviz piyasasında işlem yapan herkesin sık duyduğu bir kavram vardır: parite. Özellikle EUR/USD, USD/JPY gibi kurlar hem profesyonel yatırımcıların, hem de bireysel forex yatırımcılarının en çok takip ettiği enstrümanlar arasında yer alır. Peki parite tam olarak nedir, nasıl hesaplanır ve ekranda gördüğünüz rakam ne anlama gelir?

Parite Nedir?

Basit tanımıyla parite, bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden fiyatıdır. Yani bir döviz kurudur; fakat genelde iki yabancı para birimi arasındaki oran için kullanılır. Örneğin:

• EUR/USD = 1,10 ise, 1 Euro = 1,10 Amerikan Doları demektir.
• USD/JPY = 150,00 ise, 1 Amerikan Doları = 150 Japon Yeni anlamına gelir.

Pariteyi okurken sol taraftaki para birimine baz para birimi (base currency), sağ taraftakine ise karşıt para birimi (quote currency) denir.

Majör, Minör ve Egzotik Pariteler

Döviz dünyasında tüm pariteler aynı likiditeye sahip değildir. Bu nedenle pariteler kabaca üç gruba ayrılır:

1) Majör Pariteler

En çok işlem gören, likiditesi yüksek ve spreadi görece dar paritelerdir. Genellikle Amerikan Doları’nın diğer güçlü para birimleriyle kombinasyonundan oluşur:

• EUR/USD
• GBP/USD
• USD/JPY
• USD/CHF
• USD/CAD
• AUD/USD
• NZD/USD

Bu pariteler; haber akışına çok duyarlıdır ve dünya genelinde en sık takip edilen fiyat serileridir.

2) Minör Pariteler (Çapraz Kurlar)

Minör paritelerde genellikle ABD Doları yoktur. Örneğin:

• EUR/GBP
• EUR/JPY
• GBP/JPY
• EUR/CHF

Bu tür paritelere çoğu zaman çapraz kur da denir. Çünkü fiyat hesaplanırken her iki para biriminin de dolara karşı olan kurundan yararlanılır.

3) Egzotik Pariteler

Gelişmekte olan ülke para birimlerini içeren, işlem hacmi majörlere göre daha düşük olan paritelerdir. Örneğin:

• USD/TRY (ABD Doları / Türk Lirası)
• EUR/TRY (Euro / Türk Lirası)
• USD/ZAR (ABD Doları / Güney Afrika Randı)

Bu paritelerde zaman zaman spread daha geniş, oynaklık ise daha yüksek olabilir.

EUR/USD Paritesi Nasıl Yorumlanır?

EUR/USD, dünyada en çok işlem gören paritedir ve küresel risk iştahının önemli göstergelerinden biri kabul edilir. Örneğin:

• EUR/USD = 1,10 → 1 Euro = 1,10 ABD Doları
• EUR/USD = 1,05 → Euro, dolara göre zayıflamış demektir.

Parite yükseliyorsa, genelde “Euro dolar karşısında değer kazanıyor” şeklinde yorumlanır. Tam tersi durumda ise doların görece daha güçlü olduğu söylenir.

EUR/USD’yi Etkileyen Temel Faktörler

• Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararları
• Euro Bölgesi ve ABD büyüme, enflasyon, istihdam verileri
• Jeopolitik riskler, enerji fiyatları, küresel resesyon beklentileri
• Dolar endeksi (DXY) hareketi ve küresel risk iştahı

USD/JPY Paritesi Nasıl Yorumlanır?

USD/JPY, özellikle Asya seansı için önemli bir paritedir. Japon Yeni (JPY) uzun süre “güvenli liman” para birimlerinden biri olarak görülmüştür.

USD/JPY = 150,00 ise, 1 ABD Doları karşılığında 150 Japon Yeni verilmesi gerekir. Parite yükseliyorsa, dolar yeniye göre güçleniyor; parite düşüyorsa, yen görece güçleniyor demektir.

USD/JPY’yi Etkileyen Faktörler

• Fed ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) faiz politikaları
• ABD ve Japonya tahvil faizlerindeki fark
• Küresel risk iştahı (piyasalarda stres olduğunda zaman zaman yene talep artabilir)
• Asya piyasalarındaki genel hava ve bölgesel gelişmeler

Parite Hesabı ve Çapraz Kur Mantığı

Çapraz kurda her iki para birimi de önce dolara çevrilir, sonra birbirine oranlanır. Örneğin EUR/TRY paritesini basitçe anlamak için:

• EUR/USD ve USD/TRY kurlarına bakılır.
• 1 Euro = (EUR/USD) × (USD/TRY) mantığı çalışır.

Forex platformları bu hesaplamayı otomatik yapar; kullanıcı ekranda yalnızca son sonucu görür. Ancak arka planda her zaman bir referans para birimi (çoğunlukla dolar) üzerinden çaprazlama yapılır.

Paritelerde Spread, Likidite ve Volatilite

Pariteyi doğru yorumlamak için sadece rakama değil, işlem koşullarına da bakmak gerekir:

Spread (Alış–Satış Farkı)

Her paritede ekranda gördüğünüz iki ana fiyat vardır: alış (bid) ve satış (ask). Aradaki farka spread denir. Likiditenin yüksek olduğu majör paritelerde spread genelde daha dardır.

Likidite

Bir paritede ne kadar fazla alıcı–satıcı varsa, o kadar likit kabul edilir. Likit paritelerde büyük hacimli işlemler bile fiyatı görece daha az oynatır. Majör pariteler bu açıdan avantajlıdır.

Volatilite (Oynaklık)

Volatilite, paritenin belirli bir zaman diliminde ne kadar hareket ettiğini gösterir. Haber akışının yoğun olduğu dönemlerde EUR/USD veya USD/JPY gibi paritelerde dahi kısa sürede sert hareketler görülebilir.

Parite Grafiğine Bakarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Teknik analizle ilgilenen kullanıcılar parite grafiklerine bakarken çoğu zaman şu soruları sorar:

• Günlük trend yukarı mı, aşağı mı yoksa yatay mı?
• Önemli destek ve direnç seviyeleri nerede?
• Hangi haberler paritede ani hareketlere neden olabilir?

Özellikle kısa vadeli işlemlerde, yalnızca tek bir mum veya kısa zaman dilimi yerine, daha geniş bir perspektiften (günlük, haftalık grafikler) bakmak sağlıklı olabilir.

Sonuç: Parite Sadece Bir Rakam Değil, Bir Hikâyedir

Parite ekranında gördüğünüz her rakam; faiz kararları, enflasyon, büyüme verileri, jeopolitik riskler ve piyasa psikolojisinin birleşimidir. Özellikle EUR/USD ve USD/JPY gibi majör pariteler, dünya ekonomisinin nabzını tutmak isteyen herkes için önemli göstergelerdir.

Bu rehber, parite kavramını temel hatlarıyla anlamanız için hazırlanmıştır. İşlem yapmadan önce mutlaka kendi risk profilinizi gözden geçirmeniz, güncel verileri takip etmeniz ve gerekiyorsa uzman görüşü almanız önemlidir.