Döviz Kurları Nedir? Nasıl Belirlenir?

Döviz kurları günlük hayatımızı doğrudan etkileyen ekonomik göstergelerden biridir. İthalat, ihracat, yatırım, turizm, teknoloji fiyatları, akaryakıt ve hatta market alışverişi bile dövizdeki değişimlerden etkilenir. Bu nedenle “kur neden yükselir veya düşer?” sorusu milyonlarca kişi için önemlidir.

Döviz Kuru Nedir?

Döviz kuru, bir ülkenin para biriminin başka bir ülkenin para birimi cinsinden karşılığıdır. Örneğin USD/TRY kurunun 42 olması, 1 Amerikan Doları'nın 42 Türk Lirasına eşit olduğu anlamına gelir.

Döviz Kurları Nasıl Belirlenir?

Modern finans sisteminde kurlar genellikle serbest piyasa koşullarında belirlenir. Yani dövize olan arz ve talep kuru belirleyen temel faktördür. Ancak bunun yanında birçok değişken fiyat oluşumunu etkiler.

1) Arz - Talep Dengesi

Bir para birimine talep artarsa değeri yükselir, talep azalırsa düşer. İthalatın artması, yabancı yatırımcı çıkışı veya yurtiçi dolar talebinin çoğalması kurda yükselişe neden olabilir.

2) Enflasyon

Yüksek enflasyon yaşayan ülkelerin para birimi genelde değer kaybeder. Çünkü satın alma gücü azalır.

3) Merkez Bankası Faiz Kararları

Faiz artışı yerel para birimini güçlendirebilir çünkü yatırımcılar daha yüksek getiri nedeniyle o ülkeye sermaye taşır.

4) Jeopolitik ve Politik Gelişmeler

Savaş, seçim, politik belirsizlik gibi durumlar döviz kuru üzerinde doğrudan etki yaratabilir.

5) Küresel Ekonomi ve Dolar Endeksi (DXY)

Dolar dünya rezerv para birimi olduğu için küresel ekonomideki değişimler doların diğer para birimleri karşısında değerini etkiler.

Kur Neden Yükselir?

• Yabancı yatırımcı çıkışı artarsa
• Ülkede belirsizlik yükselirse
• Enflasyon hızlanırsa
• Merkez bankası rezervleri azalırsa
• TL talebi zayıflarsa

Kur Neden Düşer?

• Faiz artışı veya sıkı para politikası uygulanırsa
• Ülkeye yabancı sermaye girişi olursa
• Enflasyon düşerse
• Ekonomide güven artarsa

Merkez Bankaları Kurlara Nasıl Müdahale Eder?

Merkez bankaları kurları tamamen kontrol etmez ama yönlendirebilir:

• Faiz politikası ile
• Döviz alım-satım müdahaleleri ile
• Zorunlu karşılık oranları ile
• Piyasa iletişimi (forward guidance) ile

Sonuç: Kur Her Şeyi Etkiler

Döviz kurları yalnızca yatırımcıları değil, gündelik hayat yaşayan her bireyi etkiler. Bu nedenle kur hareketlerini anlamak; finansal okuryazarlığın önemli bir parçasıdır.